Bouw VMBO school, inhoud en procedure. Goed onderwijs en goed gemeentebestuur

In de gemeenteraadsvergadering van 23 augustus zal worden gesproken over het voorstel om ongeveer € 3.000.000 extra budget vrij te maken voor de bouw van een nieuwe vmbo-school voor het Almende College. Het is dan de tweede keer dat er bij de gemeenteraad wordt aangeklopt voor extra budget.

Aan het vaststellen van het oorspronkelijke budget van ongeveer € 9.000.000 is een zorgvuldig proces voorafgegaan. Toen het schoolbestuur voor het eerst liet weten een plan te hebben om de beide vmbo locaties (Wesenthorst en Bluemers) af te stoten en in Silvolde, in plaats daarvan, een nieuwe school te bouwen zijn alle wensen en mogelijkheden tegen elkaar afgewogen. Vanuit de school werd gewezen op het in de komende jaren dalende aantal leerlingen en op de, ook financiële, exploitatievoordelen die de bouw van een nieuwe school in Silvolde voor de school met zich meebrengt. Eén van de argumenten die daarbij werd gehanteerd was dat de nieuwe school veel energiezuiniger zou zijn dan het bestaande gebouw.

Een nadeel van het plan van de school was, in onze ogen, wel dat sluiting van de zou betekenen dat de Wesenthorst, een school die nog in een goede bouwkundige staat verkeert, en wellicht met een grote opknapbeurt weer in lijn met de huidige standaarden kan worden gebracht, leeg achterblijft.

Vervolgens zijn vanuit het Almende college verschillende mogelijkheden voor de bouw van een school in Silvolde aan de gemeenteraad getoond. Dat waren allemaal bouwplannen die zouden voorzien in een goede, moderne vmbo-school, maar varieerden van een wat luxere versie tot een sterk versoberd ontwerp. Bij de verschillende ontwerpen werd ook telkens de voor dat ontwerp te voorziene bouwsom genoemd, die varieerde van € 7.000.000-€ 17.000.000. De gemeenteraad heeft uiteindelijk gekozen voor een tussenvorm waaraan een prijskaartje van € 9.000.000 hing.

Op die wijze heeft de gemeente Oude IJsselstreek voldaan aan de wensen van het schoolbestuur, dat daarmee aan de slag kon.

Na enige tijd, in het voorjaar van 2017, werd de gemeenteraad geconfronteerd met de situatie dat het schoolbestuur om meer budget kwam vragen. De opgegeven reden was dat, door de gunstige economische ontwikkelingen binnen de bouwwereld, de voor dit soort projecten gehanteerde tarieven voor arbeid en materialen sterk waren gestegen. Het schoolbestuur had, als gevolg daarvan, enkele versoberingen in in de bouwplannen doorgevoerd, maar dat was nog onvoldoende om het project doorgang te laten vinden.

In de gemeenteraadsvergadering van 23 maart 2017 is uiteindelijk besloten om aan de problematiek van het schoolbestuur tegemoet te komen en een extra budget van € 1.000.000 ter beschikking te stellen. Daarnaast bleken er voor ongeveer € 750.000,= aan bijkomende kosten te zijn, die ook voor rekening van de gemeente kwamen.

De wethouder liet tijdens deze vergadering weten dat er voorafgaand aan het verzoek om het budget te verhogen uitgebreid met het schoolbestuur was onderhandeld en dat, met dit extra budget, er nog steeds een uitstekende, moderne vmbo school in Silvolde kon worden gebouwd. Hij liet tevens weten dat er met het schoolbestuur afspraken waren gemaakt hoe er wordt omgegaan met verdere kostenstijgingen.

De afspraak was dat, indien de rente die aan de financiering van de bouw was verbonden zou stijgen, dat risico voor rekening van de gemeente zou komen. Als echter de bouwkosten zouden stijgen zouden die voor rekening van het schoolbestuur zijn.

Deze afspraken zijn uiteindelijk terechtgekomen in een zogenaamde "bekostigingsovereenkomst", die op 15 september 2017 is ondertekend. In die bekostigingsovereenkomst staan, naast de hier voorgenoemde elementen die al in de openbaarheid zijn gekomen, nog andere wetenswaardigheden, die ik hier niet kan vermelden, omdat de exacte inhoud van de bekostigingsovereenkomst door de wethouder slechts vertrouwelijk ter inzage is gegeven. De hoofdlijnen zijn wel openbaar en in de bijlage bij dit bericht te vinden.

Het huidige voorstel komt erop neer dat de bouwsom voor de vmbo-school in Silvolde naar € 13.000.000 wordt opgehoogd, dus zo’n 4 miljoen meer, dan oorspronkelijk werd gevraagd en toegekend.

Het voorgaande hebben wij  eens op een rijtje gezet, om te laten zien dat alle fracties in de gemeenteraad, en dus ook de onze, een warm hart hebben voor het middelbaar onderwijs en het belangrijk vinden dat er binnen onze gemeentegrenzen een goede en moderne school aanwezig blijft en daar tot twee maal toe een fatsoenlijk budget voor hebben beschikbaar gesteld.

Dat staat niet ter discussie en zal ook het uitgangspunt zijn waarmee de VVD-fractie het debat in de gemeenteraadsvergadering van 23 augustus aanstaande zal aangaan.

We hebben wel serieuze vragen en bedenkingen. Zo kunnen we niet goed begrijpen waarom op 15 september 2017 nog een overeenkomst werd gesloten tussen de gemeente en de school, waarin de school belooft verdere stijgingvan de bouwkosten voor haar rekening te nemen. 

Toen de school voor het eerst opnieuw aanklopte vanwege de gestegen bouwkosten is daaraan tegemoet gekomen. Het schoolbestuur heeft de gelegenheid gekregen verschillende versies van te bouwplannen te presenteren en heeft te kennen gegeven voor een bepaald budget een goede school te kunnen neerzetten, die voldoende energiezuinig is om exploitatielasten significant te verminderen. Als men de twee gewenste budgetverhogingen optelt kom je tot een stijging die in de buurt komt van de helft van het oorspronkelijke budget. En dat nog voordat de eerste spade in de grond is gezet of de eerste steen op een andere is gelegd.

Dat alles maakt verklaarbaar dat de gemeenteraad, een ieder geval de fracties uit de oppositie, nauwkeurig geïnformeerd willen worden over de redenen van de nu weer gewenste budgetverhoging en over de vraag of het hiermee dan ook gedaan is of dat er nog verdere overschrijdingen van het oorspronkelijk vastgestelde budget zijn te verwachten en of die dan ook voor rekening van de gemeente komen. Pas als de gemeenteraad alle informatie heeft kan een goed besluit worden genomen.

Een andere vraag is wat de waarde is van de afspraak dat het schoolbestuur verdere stijgingen van de bouwkosten voor haar rekening zou nemen en waarom het schoolbestuur zich niet aan die afspraak houdt. Het schoolbestuur heeft die afspraak willens en wetens gemaakt en met 40 miljoen eigen vermogen en 25 miljoen aan liquide middelen (bron: jaarverslag Achterhoek VO) immers ook de mogelijkheid die afspraak na te komen.

De antwoorden en de informatie moeten van de wethouder komen. Kort voor het zomerreces kan de wethouder met een uiterst summiere onderbouwing, die ook nog eens vertrouwelijk werd verklaard. Zelfs een brief van het schoolbestuur, die aan de gemeenteraad was gericht, valt daaronder. Gemeenteraadsleden konden die brief alleen lezen als zij een paar uur vrij namen van hun dagelijkse werkzaamheden en op het gemeentehuis om inzage vroegen.

Het college en ook een afzonderlijke wethouder heeft de plicht om de gemeenteraad ongevraagd (actief) en gevraagd (non actief) alle informatie te verstrekken die nodig is om tot een goed besluit te komen, ook in dit geval.

De laatste weken is er vanuit de fractie van de VVD, en inmiddels ook uit de andere fracties van de oppositie, meerdere malen aangedrongen op het verstrekken van volledige informatie over de gang van zaken rondom dit zo belangrijke miljoenenproject.

Het gaat daarbij om informatie waarvan wij menen dat die onder de actieve informatieplicht valt en dus eigenlijk ongevraagd al aan de gemeenteraad ter beschikking zou moeten zijn gesteld.

In dit geval was het echter nodig dat er een groot aantal concrete vragen zijn gesteld en stukken zijn opgevraagd die inzicht moeten geven in de gang van zaken. Die vragen zijn slechts ten dele beantwoord, en voor een groot deel niet en de opgevraagde documenten zijn ook maar ten dele ter beschikking gesteld.

De fractievoorzitters van D66, PvdA, SP en VVD hebben gezamenlijk een brief geschreven, waarin zij de wethouder wijzen op de verplichtingen rondom informatieverstrekking en het afleggen van verantwoording. Deze brief is als bijlage bij dit bericht gevoegd.

Voor zover die documenten wel ter beschikking zijn gesteld, zijn ze door de wethouder als vertrouwelijk bestempeld en kunnen wij het hier niet hebben over de inhoud daarvan. Wat tekenend is is dat wethouder liet weten, dat hij meent zelf te kunnen selecteren welke documenten hij wel of niet aan de gemeenteraad ter beschikking stelt. Dat is een principieel onjuist standpunt en zal ongetwijfeld het onderwerp worden van een pittig debat.

De VVD staat voor een eerlijk, open en transparant gemeentebestuur. Daarin past niet een werkwijze die doet denken aan achterkamertjespolitiek, het voor de gemeenteraad en de inwoners verborgen houden van relevante informatie of het verstrekken van informatie die achteraf onwaar is of waarvan de strekking anders is dan eerder aan de gemeenteraad werd gepresenteerd.

De inwoners van Oude IJsselstreek mogen van hun gemeenteraadsleden, ook die lid zijn van dezelfde partij als de wethouder of in een coalitie zijn verbonden, verwachten dat zij opkomen voor een goed en transparant gemeentebestuur. Daar moet je lef en doorzettingsvermogen voor hebben.